Όλοι λέμε συχνά πάνω στην κουβέντα ότι δεν υπάρχει τίποτα δεδομένο, ωστόσο, ξεχνιόμαστε κι όλοι θεωρούμε πάρα πολλά πράγματα δεδομένα. Θεωρούμε ανθρώπους δεδομένους, σχέσεις δεδομένες, συμπεριφορές δεδομένες, τη ζωή μας, όπως την ξέρουμε, δεδομένη. Και μετά, έρχεται η απώλεια, η αλλαγή οποιασδήποτε μορφής, και ξαφνιαζόμαστε, σοκαριζόμαστε, θυμώνουμε, απορούμε με αυτήν κι αυτόν που την προκαλεί. Τι έπαθε και πλέον αδιαφορεί, απομακρύνεται, μας απορρίπτει κάποιος που μέχρι τώρα μας αγαπούσε, στήριζε, ενδιαφερόταν για μας; Τρελάθηκε; Τι του άλλαξε γνώμη, σκέψη και συμπεριφορά; Μήπως οι δικές μας πράξεις -ή η έλλειψη πράξεων- προηγήθηκαν τις δικής του αλλαγής; Αναλόγως της απάντησης και του πόσο σημαντικός είναι για εμάς, είτε τον διεκδικούμε πίσω και…

Στα σχολεία που ακολουθούν το μοντεσσοριανό σύστημα εκπαίδευσης, τα παιδιά είναι υπεύθυνα για τη φροντίδα της τάξης, ξέρετε, μαζέματα, τακτοποίηση και τα σχετικά. Το κάθε παιδί αφήνει τα πράγματα που χρησιμοποίησε όπως και όπου ακριβώς τα βρήκε. Με αυτή τη μέθοδο επιτυγχάνεται το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα φυσικής και ψυχικής ανάπτυξης των παιδιών, που έχουν ανεξαρτησία κι ελευθερία, αλλά με όρια και σεβασμό προς τον περίγυρό τους. Ωραία θα ήταν κι οι γονείς στο σπίτι να ακολουθούσαμε το ίδιο σύστημα και τα παιδιά να ήταν υπεύθυνα για το συμμάζεμα των προσωπικών αντικειμένων τους, τουτέστιν των παιχνιδιών τους. Βέβαια, αν τους μαθαίναμε να κάνουνε και γενικότερα δουλειές, ακόμη καλύτερα. Κι όταν λέμε…

Το τελευταίο διάστημα, παρατήρησα ότι τα θέματα που μονοπωλούσαν το ενδιαφέρον μου για συζήτηση, ήταν το εξής ένα: τα γραπτά μου! Είτε ανέβαζα κάτι στη νουαζέτα μου, είτε κάπου αλλού, με «έπιανα» να συζητάω, έως κι αποκλειστικά, γι’ αυτό. Και καλά αν συζητούσα με άτομα που βαδίζαμε στα ίδια δημιουργικά μονοπάτια, όπως είναι οι συμμαθητές μου από το Καλλιτεχνικό Δρώμενο κι ο δάσκαλός μου. Καλά αν έπρηζα τον νουαζετοσύζυγο, που έχει αποδεχθεί ότι από τη μέρα που με γνώρισε, βρήκε τον μπελά του. Οι υπόλοιποι όμως; Που δεν έχουν τον ίδιο καημό με εμένα; Τι γίνεται με αυτούς; Πώς οι φρέσκιες μαμάδες, συζητάνε το πρώτο διάστημα (και το δεύτερο), μόνο…

«Ο λόγος σου με χόρτασε και το ψωμί σου φα’ το», την έχεις ακουστά την έκφραση; Τη χρησιμοποιούμε όταν εισπράττουμε τόση χαρά κι ικανοποίηση από κάτι όμορφο που μας είπανε, που είμαστε πλήρης, μας αρκεί, δε χρειαζόμαστε τίποτα άλλο. Ένας καλός λόγος μπορεί να φτιάξει το κέφι και τη μέρα κάποιου, να του δώσει δύναμη και να τονώσει το ηθικό να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες, ακόμη και να κάνει το κάτι τις παρά πάνω. Παίρνω και παράδειγμα από τον εαυτό μου. Όταν ο άλλος μου μιλάει όμορφα, μου δίνει σημασία κι αναγνωρίζει την αξία μου, μπορώ να κάνω τα πάντα γι’ αυτόν. Όσο κουρασμένη και να είμαι, ό,τι και να έχω,…